Shloka 13
नात्र पारं लभते पारगामी महागाधे नौरिव सम्प्रपन्ना । चातुर्वर्ण्य भवति हि सम्प्रमूढं प्रजास्तत: क्षयसंस्था भवन्ति,जैसे महान् एवं अगाध समुद्रमें टूटी हुई नौका पार नहीं पहुँच पाती, उसी प्रकार उस अवस्थामें मनुष्य अपनी जीवनयात्राको कुशलपूर्वक पूर्ण नहीं कर पाते हैं। चारों वर्णोकी प्रजापर मोह छा जाता है और वह नष्ट होने लगती है
kāśyapa uvāca |
nātra pāraṃ labhate pāragāmī mahāgādhe naur iva samprapannā |
cāturvarṇyaṃ bhavati hi sampramūḍhaṃ prajāḥ tataḥ kṣayasaṃsthā bhavanti ||
กาศยปกล่าวว่า “ในสภาพเช่นนั้น แม้ผู้มีความสามารถจะข้ามก็ยังไปไม่ถึงฝั่งไกล—ดุจเรือที่แตกในมหาสมุทรอันกว้างใหญ่และหยั่งไม่ถึง ฉันใดก็ฉันนั้น ผู้คนย่อมไม่อาจทำให้การเดินทางแห่งชีวิตสำเร็จลงโดยปลอดภัยและชำนาญ ความหลงและความสับสนแผ่คลุมหมู่ชนทั้งสี่วรรณะ และจากความอลหม่านนั้น สังคมย่อมเสื่อมถอยไปสู่ความพินาศและแตกสลาย”
कश्यप उवाच
Educational Q&A
When collective delusion overtakes society, even capable individuals cannot successfully navigate life; confusion in the fourfold social order leads to systemic decline and eventual dissolution.
Kāśyapa uses a vivid metaphor—an unseaworthy boat in a deep ocean—to explain how, in a corrupted or confused social condition, people lose direction and society (including the cāturvarṇya framework) moves toward decay.