Shloka 77
Daṇḍanīti and the King as the Cause of Yuga-Order (दण्डनीतिः राजधर्मश्च युगकारणत्वम्)
यदि राजा दण्डनीतिका उत्तम रीतिसे प्रयोग करे तो वह चारों वर्णोकी अपने-अपने धर्ममें बलपूर्वक लगाती है और उन्हें अधर्मकी ओर जानेसे रोक देती है ।।
cāturvarṇye svakarmasthe maryādānām asaṅkare | daṇḍanītikṛte kṣeme prajānām akuto bhaye ||
ภีษมะกล่าวว่า “เมื่อพระราชาทรงใช้ทัณฑนีติ—ศาสตร์แห่งการลงโทษและการปกครอง—อย่างถูกต้องและประเสริฐที่สุด ย่อมทรงค้ำจุนวรรณะทั้งสี่ให้ตั้งมั่นในธรรมและหน้าที่ของตนโดยเข้มแข็ง และทรงยับยั้งมิให้เอนเอียงไปสู่อธรรม ด้วยอานุภาพแห่งทัณฑนีติ เมื่อวรรณะทั้งสี่ประกอบกิจของตนอย่างมั่นคง ขอบเขตแห่งธรรมไม่ปะปนสับสน ประชาราษฎร์ย่อมอยู่โดยสวัสดี—ปราศจากความหวาดหวั่นรอบด้านและรุ่งเรือง แล้ววรรณะทวิชาทั้งสามย่อมเพียรตามแบบแผนในการพิทักษ์สุขภาพและความผาสุก โอ้ ยุธิษฐิระ ความสุขของมนุษย์ตั้งอยู่ในสิ่งนี้เอง เจ้าพึงรู้เถิด”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Good governance (daṇḍanīti) is meant to secure dharma by keeping people established in their proper duties, preventing social and moral confusion, and thereby creating public fearlessness and welfare; this stable order is presented as a basis for human happiness.
In the Śānti Parva’s instruction on statecraft and dharma, Bhīṣma addresses Yudhiṣṭhira, explaining how a king’s proper use of punishment and policy maintains social order (cāturvarṇya in svakarma), prevents dharma-boundaries from collapsing, and ensures the people’s security and prosperity.