Shloka 12
राजवृत्त-रक्षा-प्रणिधि-षाड्गुण्योपदेशः
Royal Conduct, Protection, Intelligence, and Policy Measures
विमथ्याततिक्रमेरंश्व विषद्यापि परस्परम् | अभावमचिरेणैव गच्छेयुर्नात्र संशय:
vimathyātatikrameran śva viṣadyāpi parasparam | abhāvam acireṇaiva gaccheyur nātra saṁśayaḥ, rājan |
วสุมานากล่าวว่า “ข้าแต่พระราชา หากเขาทั้งหลายยังคงตีฟันกันและล่วงละเมิดกันไปมา แม้เศร้าโศกก็ยังผลัดกันเข้าทำร้ายอยู่ร่ำไป ไม่นานย่อมตกสู่ความพินาศ—ไม่ต้องสงสัย ดุจเมื่อจันทร์และอาทิตย์มิได้อุบัติ สรรพสัตว์ทั้งปวงจมอยู่ในความมืดอันน่ากลัวและไม่อาจเห็นกันและกัน; และดุจปลาในสระตื้น หรือฝูงนกในสวนไร้ผู้เฝ้า ที่เที่ยวไปตามใจชอบแล้วทำร้ายกันซ้ำแล้วซ้ำเล่า—บ้างบดขยี้ผู้อื่นด้วยแรงกระแทก บ้างเองกลับทุกข์ร้อนเมื่อถูกตี—ฉันใด เมื่อวิวาทกันเองก็ย่อมใกล้พินาศโดยเร็ว ฉันนั้น เช่นเดียวกัน เมื่อไร้พระราชา ปวงประชาย่อมทะเลาะและต่อสู้กัน แล้วพินาศอย่างรวดเร็ว จมอยู่ในความมืดทึบแห่งทุกข์ดุจโคกระบือไร้คนเลี้ยง”
वसुमना उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that a king (lawful authority) is necessary to restrain mutual aggression; without governance, people fall into conflict and rapid ruin, like creatures lost in darkness or animals without a herdsman.
Vasumanā addresses a king and argues for the necessity of rulership by using vivid analogies: darkness without sun and moon, fish in shallow water, and birds in an unguarded grove—each illustrating how, without protection and restraint, beings harm one another and perish.