Shloka 11
Brāhmaṇa-Dharma, Āśrama Eligibility, and the Primacy of Rāja-Dharma (Śānti Parva 63)
अन्तवन्ति प्रधानानि पुरा श्रेयस्कराणि च । स्वकर्मनिरतो लोके हा॒क्षर: सर्वतोमुख:,पहलेके जो कल्याणकारी और अमड्रलकारी शुभाशुभ कर्म हैं, वे ही प्रधान होकर इस शरीरका निर्माण करते हैं। इस शरीरके साथ ही उनका भी अन्त हो जाता है; परंतु जगतमें अपने वर्णाश्रमोचित कर्मके पालनमें तत्पर रहनेवाला पुरुष तो हर अवस्थामें सर्वव्यापी और अविनाशी ही है
Yudhiṣṭhira uvāca — Antavanti pradhānāni purā śreyaskarāṇi ca | svakarmanirato loke hy akṣaraḥ sarvatomukhaḥ ||
ยุธิษฐิระกล่าวว่า “ปัจจัยสำคัญซึ่งครั้งหนึ่งเคยก่อให้เกิดความเกื้อกูลย่อมมีที่สุดสิ้น แต่ผู้ใดในโลกนี้ตั้งมั่นอยู่ในหน้าที่ตามธรรมของตน ผู้นั้นในทุกสภาวะคือผู้ไม่เสื่อมสลาย—เป็น ‘สรรพโตมุขะ’ อยู่รอบด้านและหันสู่ทุกทิศ”
युधिषछ्िर उवाच
Educational Q&A
Worldly causes and results—even those that seem beneficial—are finite; enduring stability is found in steadfast commitment to one’s rightful duty (svakarma), which aligns a person with the imperishable (akṣara), the all-pervading reality.
In the Śānti Parva’s instruction-focused setting, Yudhiṣṭhira speaks in a reflective, philosophical mode, contrasting perishable worldly determinants with the imperishable principle associated with dutiful living and spiritual constancy.