Shloka 68
अध्याय ३५१ — उञ्छवृत्ति-व्रतसिद्धेः मानुषस्य परमगतिः
Sūrya–Nāga Dialogue on the Perfected Gleaner-Ascetic
ब्रह्माजीके पुत्र भूतनाथ श्रीकण्ठ उमापति भगवान् शिवने शान्तचित्त होकर पाशुपतज्ञानका उपदेश किया है ।। पाउचरात्रस्य कृत्स्नस्य वेत्ता तु भगवान् स्वयम् । सर्वेषु च नृपश्रेष्ठ ज्ञानेष्वेतेषु दृश्यते,नृपश्रेष्ठ! सम्पूर्ण पाउचरात्रके ज्ञाता तो साक्षात् भगवान् नारायण ही हैं। यदि वेदशास्त्र और अनुभवके अनुसार विचार किया जाय तो इन सभी ज्ञानोंमें इनके परम तात्पर्यरूपसे भगवान् नारायण ही स्थित दिखायी देते हैं। प्रजानाथ! जो अज्ञानमें डूबे हुए हैं, वे लोग भगवान् श्रीहरिको इस रूपमें नहीं जानते हैं
Vaiśampāyana uvāca | Pañcarātrasya kṛtsnasya vettā tu bhagavān svayam | sarveṣu ca nṛpaśreṣṭha jñāneṣv eteṣu dṛśyate || nṛpaśreṣṭha! sampūrṇa-pañcarātrasya jñātā tu sākṣād bhagavān Nārāyaṇa eva | yadi vedaśāstra-anubhava-anusāreṇa vicāryate, tarhi sarveṣu jñāneṣv eteṣu paramatātparyarūpeṇa bhagavān Nārāyaṇa eva sthita iti dṛśyate | prajānātha! ye ajñāne nimagnāḥ, te bhagavantaṃ Śrīhariṃ etasmin rūpe na jānanti ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า—“ข้าแต่มหาราชผู้ประเสริฐ องค์ภควานเองทรงเป็นผู้รู้ครบถ้วนแห่งปัญจราตระทั้งสิ้น. และข้าแต่ผู้ปกครองผู้เลิศ เมื่อพิจารณาระบบแห่งญาณทั้งหลายเหล่านี้ ก็เห็นได้ว่าในทุกระบบนั้น ความหมายสูงสุดย่อมไปสิ้นสุดที่พระนารายณ์. ข้าแต่เจ้าแห่งประชา ผู้จมอยู่ในความมืดแห่งอวิชชา ย่อมไม่รู้จักศรีหริในรูปอันเป็นที่สุดและแท้จริงนี้.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
That the complete understanding of the Pañcarātra belongs to the Lord Himself, and that when all recognized forms of knowledge are examined through scripture and lived realization, their highest purport converges on Nārāyaṇa as the ultimate reality; ignorance prevents this recognition.
Vaiśampāyana, continuing his instruction to the king, asserts the supremacy of Nārāyaṇa as the final meaning behind diverse teachings, contrasting the insight of reflective inquiry with the blindness of those immersed in ignorance.