Shloka 63
Āścarya-kathana: Brāhmaṇa–Nāga Dialogue on Sūrya (Vivasvat) and the ‘Second Sun’ Phenomenon
अहिंसकैरात्मविद्धि: सर्वभूतहिते रतै: । भवेत् कृतयुगप्राप्तिराशी:कर्मविवर्जिता
vaiśampāyana uvāca | ahiṃsakair ātmavidbhiḥ sarvabhūtahite rataiḥ | bhavet kṛtayugaprāptir āśīḥ karmavivarjitā, nareśvara |
ข้าแต่มหาราช หากโลกนี้เต็มไปด้วยผู้ไม่เบียดเบียน ผู้รู้ตน และผู้มุ่งประโยชน์แก่สรรพสัตว์แล้ว กฤตยุคจักบังเกิดขึ้น ณ ที่นี้เอง และการประกอบกรรมด้วยความหวังผลจักสิ้นไป ผู้มีภักติแน่วแน่เช่นนั้นหาได้ยาก เพราะบุรุษประเภทนี้มิได้มีมาก
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse links social harmony to inner realization: when people are grounded in non-violence, Self-knowledge, and active concern for all beings, society naturally takes on the qualities of the Kṛta (Satya) Yuga. In such a moral climate, desire-driven, reward-seeking ritualism loses its hold, because conduct is guided by wisdom and compassion rather than by personal gain.
In Śānti Parva’s instruction on dharma and peace, Vaiśampāyana addresses the king and describes an ideal moral order. He portrays the rarity of truly single-minded devotees and explains that if such persons—non-violent and devoted to universal welfare—were widespread, the world would resemble the Satya Yuga and selfishly motivated actions would cease.