Shloka 17
Āścarya-kathana: Brāhmaṇa–Nāga Dialogue on Sūrya (Vivasvat) and the ‘Second Sun’ Phenomenon
नारायणात्मको राजन् रुद्राय प्रददौ च तम् नरेश्वर! जब ब्रह्माजीका नेत्रजनित द्वितीय जन्म हुआ, तब उन्होंने सोमसे उस नारायण-स्वरूप धर्मको सुना था। राजन! ब्रह्माजीने रुद्रको इसका उपदेश दिया ।।
vaiśampāyana uvāca |
nārāyaṇātmako rājan rudrāya pradadau ca tam |
tato yogasthito rudraḥ purā kṛtayuge nṛpa |
nareśvara tatpaścāt sarvān bālakhilyān ṛṣīn dharmeṇānena bodhayām āsa |
tad-anantaraṃ bhagavato viṣṇor māyayā sa dharmaḥ punar luptaḥ ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “ข้าแต่พระราชา ธรรมะอันมีสภาวะเป็นนารายณะนั้น ได้ถูกมอบแก่รุทระ แล้วรุทระผู้ตั้งมั่นในโยคะ ในกาลโบราณสมัยกฤตยุค ได้สั่งสอนธรรมะนี้แก่ฤๅษีบาลขิลยะทั้งปวง ครั้นแล้วด้วยมายาของเทพ (พระวิษณุ) ธรรมะนั้นก็กลับเร้นหายไปจากโลกอีกครั้ง”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage emphasizes that true dharma is Nārāyaṇa-centered (nārāyaṇātmaka) and is preserved through disciplined yoga and guru-to-disciple transmission, yet it can become concealed in the world due to divine māyā—highlighting both the sanctity and the fragility of access to spiritual knowledge across cosmic ages.
Vaiśampāyana recounts a lineage of instruction: Brahmā (having heard it from Soma) teaches the Nārāyaṇa-natured dharma to Rudra; Rudra, established in yoga during the Kṛta Yuga, teaches it to the Bālakhilya sages; later, by Viṣṇu’s māyā, the teaching becomes hidden again.