Shloka 33

Puruṣaikatva-vyākhyāna: The One Virāṭ Puruṣa and the Many ‘Puruṣas’

Rudra–Brahmā Saṃvāda

Devanagari script

द्विजोत्तम महाभाग पश्यतां वचनान्मम । सम्राड्‌ राजा वसुर्नाम धर्मात्मा संशितव्रत:,“महाभाग पक्षिप्रवर! तुम मेरी आज्ञासे कठोर व्रतका पालन करनेवाले धर्मात्मा सम्राट्‌ राजा वसुके पास जाकर उन्हें देखो

Transliteration

dvijottama mahābhāga paśyatāṁ vacanān mama | samrāḍ rājā vasur nāma dharmātmā saṁśitavrataḥ ||

Translation

ภีษมะกล่าวว่า “โอ ผู้ประเสริฐในหมู่ทวิชะ ผู้มีบุญวาสนายิ่ง จงใส่ใจถ้อยคำของเรา มีพระราชาจักรพรรดิพระนามว่า วสุ ผู้ทรงธรรมและมั่นคงในพรตอันเคร่งครัด ด้วยบัญชาของเรา จงไปเฝ้าพระองค์และพบพระองค์เถิด”

Word by Word

• द्विजोत्तम: O best of the twice-born (brahmin)
• द्विजोत्तम: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: द्विज + उत्तम
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• महाभाग: O highly fortunate one
• महाभाग: Sambodhana
• Type: Adjective
• Root: महाभाग
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• पश्यताम्: let (them/you all) see; behold
• पश्यताम्: Karta
• Type: Verb
• Root: पश्
• Form: Imperative, Second, Plural

• वचनात्: from/according to (my) word; by command
• वचनात्: Apadana
• Type: Noun
• Root: वचन
• Form: Neuter, Ablative, Singular

• मम: of me; my
• मम: Sambandha
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्
• Form: —, Genitive, Singular

• सम्राट्: emperor
• सम्राट्: Karta
• Type: Noun
• Root: सम्राट्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• राजा: king
• राजा: Karta
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• वसुः: Vasu (proper name)
• वसुः: Karta
• Type: Noun
• Root: वसु
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• नाम: by name; named
• Type: Indeclinable
• Root: नाम

• धर्मात्मा: righteous-souled; virtuous
• धर्मात्मा: Karta
• Type: Adjective
• Root: धर्मात्मन्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• संशितव्रतः: of firm/austere vows
• संशितव्रतः: Karta
• Type: Adjective
• Root: संशितव्रत
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhishma
• Vasu (king/emperor)
• dvijottama (addressed person: a Brahmin/learned twice-born)