Shloka 29
अध्याय ३३१: नारायणकथा-प्रशंसा तथा नारदस्य श्वेतद्वीप-निवृत्ति एवं बदरी-आगमनम् | Chapter 331: Praise of the Nārāyaṇa Narrative; Nārada’s Return from Śvetadvīpa and Arrival at Badarī
मनुष्यको चाहिये कि वह धैर्यके द्वारा शिश्र और उदरकी, नेत्रके द्वारा हाथ और पैरकी, मनके द्वारा आँख और कानकी तथा सद्विद्याके द्वारा मन और वाणीकी रक्षा करे |। प्रणयं प्रतिसंहृत्य संस्तुतेष्वितरेषु च । विचरेदसमुन्नद्ध: स सुखी स च पण्डित:,जो पूजनीय तथा अन्य मनुष्योंमें आसक्तिको हटाकर विनीतभावसे विचरण करता है, वही सुखी और वही विद्वान है
manuṣyako cāhiyē ki vaha dhairyake dvārā śiśra-udarakī, netrake dvārā hātha-pairakī, manake dvārā āँkha-kānakī tathā sadvidyāke dvārā mana-vāṇīkī rakṣā kare | praṇayaṁ pratisaṁhṛtya saṁstuteṣv itareṣu ca | vicared asamunnaddhaḥ sa sukhī sa ca paṇḍitaḥ ||
นารทสอนว่า บุคคลพึงคุ้มครองอินทรีย์และชีวิตภายในด้วยวินัยแห่งตน: ด้วยความมั่นคงจึงระงับแรงผลักของอวัยวะสืบพันธุ์และท้อง; ด้วยสายตาจึงกันมือและเท้าไม่ให้หลงทาง; ด้วยใจจึงกำกับตาและหู; และด้วยวิชชาแท้ (สัทวิทยา) จึงพิทักษ์ใจและวาจา ครั้นถอนความยึดติดส่วนตนเสีย—ทั้งต่อผู้ที่ยกย่องตนและต่อผู้อื่น—พึงดำเนินไปด้วยความนอบน้อม ปราศจากความทะนงตน บุคคลเช่นนั้นเท่านั้นแลเป็นผู้เป็นสุขอย่างแท้จริง และเป็นบัณฑิตอย่างแท้จริง
नारद उवाच
Educational Q&A
Happiness and wisdom arise from disciplined restraint of appetite and sexuality, careful governance of action and movement, mastery of the senses through the mind, and purification of mind and speech through true knowledge—together with the withdrawal of attachment and the cultivation of humility.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma and conduct, Nārada delivers a concise ethical guideline: regulate the body and senses, detach from the pull of praise and social preference, and live without arrogance; this is presented as the mark of a genuinely wise and content person.