Shloka 17

Adhyāya 33 — Yudhiṣṭhira’s Post-Conflict Remorse and Inquiry on Āśrama Discipline (शोक-विमर्शः, आश्रम-जिज्ञासा)

Devanagari script

न तस्य मातापितरी नानुग्राह्मो हि कश्नन । कर्मसाक्षी प्रजानां यस्तेन कालेन संहृता:,कालके माता-पिता नहीं हैं। उसका किसीपर भी अनुग्रह नहीं होता। जो प्रजावर्गके कर्मका साक्षी है, उसी कालने तुम्हारे शत्रुओंका संहार किया है

Transliteration

na tasya mātāpitarī nānugrāhyo hi kaścana | karmasākṣī prajānāṃ yas tena kālena saṃhṛtāḥ ||

Translation

วยาสกล่าวว่า “กาล (กาละ) ไม่มีทั้งมารดาและบิดา และมิได้ประทานความลำเอียงแก่ผู้ใดเลย กาลนั้นเอง ผู้เป็นพยานแห่งกรรมของสรรพสัตว์ ได้ยังความพินาศแก่ศัตรูของท่านเมื่อถึงคราวอันกำหนดไว้”

Word by Word

नnot

तस्यof him/its

माताmother

पितरीtwo fathers/parents (dual form of 'father')

नnor/not

अनुग्राह्यःto be favored; fit for grace

हिindeed/for

कश्चनanyone (at all)

कर्मof action/deed

साक्षीwitness

प्रजानाम्of creatures/subjects

यःwho

तेनby him/thereby

कालेनby Time

संहृताःdestroyed/withdrawn

Speaker

व्यास उवाच

Characters & Entities

Vyāsa

Kāla (Time)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Sandhi Notes