Shloka 74
देवतापितृप्रश्नः — Nārada at Badarīāśrama: the ultimate referent of daiva and pitṛ worship
अनुगम्य विनाशान्ते निवर्तन्ते ह बान्धवा: । अग्नौ प्रक्षिप्य पुरुष ज्ञातय: सुहृदस्तथा
anugamya vināśānte nivartante ha bāndhavāḥ | agnau prakṣipya puruṣa jñātayaḥ suhṛdas tathā ||
วยาสะกล่าวว่า—เมื่อชีวิตของบุรุษถึงกาลสิ้นสุด ญาติทั้งหลายย่อมติดตามไป แต่เพียงถึงสถานแห่งความพินาศ คือป่าช้าเท่านั้น ครั้นนำร่างผู้ตายลงสู่ไฟฌาปนกิจแล้ว ญาติและมิตรสหายก็หันกลับคืนไป
व्यास उवाच
Educational Q&A
Worldly relationships, however dear, accompany a person only up to death and the cremation ground; beyond that, one proceeds alone, supported only by one’s own dharma and karma. The verse encourages detachment and ethical living in view of life’s impermanence.
Vyāsa describes the customary scene after death: relatives and friends follow the deceased to the end, place the body into the funeral fire, and then return home—marking the boundary of human companionship in the face of mortality.