Shloka 33
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
यथा चोत्तापितं बीज॑ कपाले यत्र तत्र वा । प्राप्पाप्पड्कुरहेतुत्वमबीजत्वान्न जायते
Janaka uvāca: yathā cottāpitaṁ bījam kapāle yatra tatra vā | prāpyāṅkurahētutvam abījatvān na jāyate ||
พระชนกตรัสว่า—ดุจดังเมล็ดที่ถูกคั่วด้วยไฟบนเศษภาชนะดินเผาหรือในภาชนะใด ๆ เมื่อสูญสิ้นความเป็นเมล็ดแล้ว ย่อมไม่กลับมีเหตุให้แตกหน่อได้อีก แม้ตกลงในนาที่เหมาะแก่การงอกก็ตาม; ฉันใดก็ฉันนั้น ความรู้ที่อาจารย์ผู้สละเรือนของเรา คือพระผู้เจริญปัญจศิขะ ประทานแก่เรานั้นเป็น “ไร้เมล็ด” จึงไม่งอกขึ้นอีกใน “ทุ่ง” แห่งอารมณ์ทั้งหลายเป็นตัณหา ความยึดติด หรือพันธนาการใหม่
जनक उवाच
Educational Q&A
True liberating knowledge is ‘seedless’ (nirbīja): it destroys the latent capacity of desires and karmic impressions to sprout again. Even when one encounters sense-objects (a fertile ‘field’), the mind does not generate fresh attachment or bondage—like a roasted seed that cannot germinate.
King Janaka is explaining the effect of the instruction he received from his renunciant teacher Pañcaśikha. Using the metaphor of a roasted seed, he states that his realized knowledge no longer produces worldly craving when exposed to objects of enjoyment.