Shloka 29
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
इस प्रकार उपदेश पाकर मैं विषयोंकी आसक्तिसे रहित हो मुक्तिविषयक तीन प्रकारकी समस्त वृत्तियोंका आचरण करता हूँ और अकेला ही परमपदमें स्थित हूँ ।।
janaka uvāca |
iti prakāram upadeśaṁ prāpya ahaṁ viṣayāsakti-rahito bhūtvā mokṣa-viṣayakās trividhaḥ sarvā vṛttīr ācarāmi caika eva paramapade sthito 'smi ||
vairāgyaṁ punar etasya mokṣasya paramo vidhiḥ |
jñānād eva ca vairāgyaṁ jāyate yena mucyate ||
ชนกตรัสว่า “เมื่อได้รับคำสอนดังนี้ เราพ้นจากความยึดติดในอารมณ์ทั้งหลายแล้ว เพราะฉะนั้นเราจึงบำเพ็ญจรรยาทั้งสามประการอันเกี่ยวเนื่องกับโมกษะ และตั้งมั่นโดยลำพังในปรมบท แท้จริง ‘ไวรากยะ’ คือความคลายกำหนัด เป็นอุบายสูงสุดแห่งโมกษะนี้ และไวรากยะนั้นย่อมเกิดจากญาณเท่านั้น—ด้วยญาณนั้นเองมนุษย์จึงหลุดพ้น”
जनक उवाच
Educational Q&A
Liberation is chiefly attained through vairāgya (dispassion), and that dispassion is born from jñāna (true knowledge). Knowledge loosens attachment to sense-objects, enabling freedom.
King Janaka speaks as a realized exemplar: after receiving instruction, he describes his inner transformation—freedom from sense-attachment—and affirms that he practices the disciplines oriented to liberation while abiding in the supreme state.