Shloka 106
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
अहं कर्तेति चाप्यन्यो गुणस्तत्र चतुर्दश: । ममायमिति येनायं मनन््यते न ममेति च,उस सत्त्वमें “मैं कर्ता हूँ" ऐसे अभिमानसे युक्त अहंकार नामक एक अन्य चौदहवाँ गुण है, जिससे जीवात्मा “यह वस्तु मेरी है और यह वस्तु मेरी नहीं है' ऐसा मानता है
ahaṃ karteti cāpy anyo guṇas tatra caturdaśaḥ | mamāyam iti yenāyaṃ manyate na mameti ca ||
ภีษมะกล่าวว่า “ยังมีคุณอีกประการหนึ่ง—ประการที่สิบสี่—ชื่อว่า ‘อหังการ’ คือความถือตัวว่า ‘เรานี่แหละเป็นผู้กระทำ’ ด้วยอหังการนี้เอง ชีวะจึงยึดถือว่า ‘สิ่งนี้เป็นของเรา’ และ ‘สิ่งนี้ไม่ใช่ของเรา’”
भीष्य उवाच
Educational Q&A
Egoism (ahaṃkāra)—the conceit ‘I am the doer’—drives possessiveness and division into ‘mine’ and ‘not mine.’ Recognizing this mechanism is a step toward ethical restraint and inner freedom from attachment.
In the Shanti Parva’s instruction, Bhishma continues his analysis of inner qualities, identifying egoism as a distinct factor that shapes how the individual self interprets actions and ownership.