Shloka 90
नारद–शुक संवादः
Impermanence, Svabhāva, and Śuka’s Resolve for Yoga
ब्रह्मास्यतो ब्राह्मणा: सम्प्रसूता बाहुभ्यां वै क्षत्रिया: सम्प्रसूता: । नाभ्यां वैश्या: पादतश्चापि शूद्रा: सर्वे वर्णा नान्यथा वेदितव्या:
brahmāsyato brāhmaṇāḥ samprasūtā bāhubhyāṁ vai kṣatriyāḥ samprasūtāḥ | nābhyāṁ vaiśyāḥ pādataścāpi śūdrāḥ sarve varṇā nānyathā veditavyāḥ ||
ยาชญวลกยะกล่าวว่า จากโอษฐ์ของพรหมา บราหมณ์บังเกิด; จากพาหา กษัตริย์บังเกิด; จากนาภี แพศย์บังเกิด; และจากบาท ศูทรปรากฏ ดังนั้นวรรณะทั้งปวงพึงเข้าใจตามนี้—อย่าถือผู้ใดว่าแยกจากพรหมัน เพราะทั้งหมดล้วนเกิดจากบ่อเกิดศักดิ์สิทธิ์อันเดียวกัน
याज़्वल्क्य उवाच
Educational Q&A
The verse presents the traditional cosmological account of the four varṇas arising from Brahmā’s body and emphasizes an ethical conclusion: all varṇas share a single sacred origin and should not be regarded as essentially separate from Brahman.
In Śānti Parva’s instructional setting, Yājñavalkya is teaching about dharma and social order, explaining the origin and unity of the varṇas as part of a broader discourse on right understanding and conduct.