Shloka 80
नारद–शुक संवादः
Impermanence, Svabhāva, and Śuka’s Resolve for Yoga
यदा स केवलीभूत: षड्विंशमनुपश्यति । तदा स सर्वविद् विद्वान् न पुनर्जन्म विन्दति
yadā sa kevalībhūtaḥ ṣaḍviṁśam anupaśyati | tadā sa sarvavid vidvān na punarjanma vindati ||
ยาชญวลกยะกล่าวว่า “เมื่อชีวาตมันเป็น ‘เควละ’ อย่างแท้จริง คือหลุดพ้นจากการเกี่ยวข้องกับปรกฤติทั้งปวง แล้วประจักษ์ตัตตวะที่ยี่สิบหก—ปรมาตมัน—โดยตรง ผู้นั้นย่อมเป็นบัณฑิตผู้รู้ทั่วในปัญญา และไม่กลับมาเกิดอีกในโลกนี้”
याज़्ञवल्क्य उवाच
Educational Q&A
Liberation comes when the self becomes detached from prakṛti and directly realizes the supreme principle (the 'twenty-sixth'). Such realization culminates in freedom from saṁsāra—no further rebirth.
In the Śānti Parva’s instruction on peace and liberation, Yājñavalkya is explaining a metaphysical criterion of mokṣa: the moment of direct vision of the highest reality after complete inner detachment.