Shloka 19
नारद–शुक संवादः
Impermanence, Svabhāva, and Śuka’s Resolve for Yoga
मिषतो देवलस्यापि ततो<र्ध हृतवानहम् । स्ववेददक्षिणायार्थे विमर्दे मातुलेन ह
miṣato devalasyāpi tato 'rdhaṃ hṛtavān aham | svavedadakṣiṇāyārthe vimarde mātulena ha ||
ยาชญวลกยะกล่าวว่า “แม้ฤๅษีเทวละจะมองอยู่ต่อหน้า ข้าก็ยังถือเอาดักษิณาครึ่งหนึ่งไว้กับตน เพื่อเป็นค่าครูเวทของข้าเอง และเพราะลุงฝ่ายมารดาเร่งรัดคะยั้นคะยออย่างหนัก ข้าจึงมอบดักษิณาครึ่งหนึ่งให้เขา และเก็บอีกครึ่งหนึ่งไว้”
याज़्ञवल्क्य उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds ethical conflict: fulfilling one’s legitimate obligation (guru-dakṣiṇā for one’s own Vedic study) can be complicated by improper claims and social pressure. It implicitly warns that even a seemingly practical compromise—splitting a gift—may be morally questionable when it violates the integrity of what should be offered wholly and transparently.
Yājñavalkya recounts an incident involving the sage Devala and his maternal uncle. Under the uncle’s insistent urging, and even in Devala’s presence, Yājñavalkya divides the dakṣiṇā: he gives half to the uncle and keeps half for his own Vedic teacher’s fee.