Shloka 1
Śuka’s Nirveda: Vyāsa’s Admonition on Dharma, Impermanence, and ‘Imperishable Wealth’ (अक्षय-धन)
/ (दाक्षिणात्य अधिक पाठका ३ “लोक मिलाकर कुल ५१३ “लोक हैं) नफमशा (0) असऔअन+- नवाधिकत्रिशततमो< ध्याय: जनकवंशी वसुमान्को एक मुनिका धर्मविषयक उपदेश भीष्म उवाच मृगयां विचरन् कश्चिद् विजने जनकात्मज: । वने ददर्श विप्रेन्द्रमृषिं वंशधरं भूगो:,भीष्मजी कहते हैं--राजन्! एक समयकी बात है, जनकवंशका कोई राजकुमार शिकार खेलनेके लिये एक निर्जन वनमें घूम रहा था। उसने वनमें बैठे हुए एक मुनिको देखा; जो ब्राह्मणोंमें श्रेष्ठ एवं महर्षि भूगुके वंशधर थे
bhīṣma uvāca |
mṛgayāṃ vicaran kaścid vijane janakātmajaḥ |
vane dadarśa viprendraṃ ṛṣiṃ vaṃśadharaṃ bhṛgoḥ ||
ภีษมะกล่าวว่า—ข้าแต่พระราชา! ครั้งหนึ่ง เจ้าชายผู้หนึ่งแห่งวงศ์ชนก ขณะเที่ยวล่าสัตว์อยู่ในป่ารกร้างอันสงัด ได้แลเห็นฤๅษีมหาบุรุษผู้หนึ่งนั่งอยู่ในพงไพร—ผู้เป็นเลิศในหมู่พราหมณ์ และเป็นเชื้อสายแห่งมหาฤๅษีภฤคุ
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse introduces a dharma-teaching framework: a royal figure engaged in a worldly pursuit (hunting) encounters a spiritually authoritative sage. The implied ethical thrust is that true guidance on right conduct (dharma) is sought from the wise, and that royal power and pleasure must be tempered by restraint and moral instruction.
Bhishma narrates an episode: a prince from Janaka’s dynasty, wandering in a deserted forest while hunting, sees a distinguished Brahmin sage who is a descendant of Bhṛgu. This meeting functions as the narrative trigger for the forthcoming instruction on dharma.