Shloka 30
अव्यक्त-गुण-पुरुषविवेकः | Avyakta, Guṇas, and Discrimination of Puruṣa
कभी यज्ञ करता और कराता, कभी वेद पढ़ता और पढ़ाता तथा कभी दान करता और प्रतिग्रह लेता है। इसी प्रकार वह दूसरे-दूसरे कार्य भी किया करता है ।। जन्ममृत्युविवादे च तथा विशसने5पि च । शुभाशुभमयं सर्वमेतदाहु: क्रियापथम्,कभी जन्म लेता, कभी मरता तथा कभी विवाद और संग्राममें प्रवृत्त रहता है। विद्वान् पुरुषोंका कहना है कि यह सब शुभाशुभ कर्ममार्ग है
janma-mṛtyu-vivāde ca tathā viśasane ’pi ca | śubhāśubha-mayaṁ sarvam etad āhuḥ kriyā-patham ||
เขาบางคราวประกอบยัญและให้ผู้อื่นประกอบ บางคราวศึกษาพระเวทและสอนพระเวท บางคราวให้ทานและรับทาน—ฉันนั้นยังประกอบกิจอื่น ๆ อีกมาก ในวัฏฏะแห่งเกิดและตาย ในข้อพิพาท และแม้ในการกระทำอันรุนแรง—บัณฑิตกล่าวว่า ทั้งหมดนี้เป็น ‘คริยาปถะ’ คือหนทางแห่งการกระทำ อันมีผลทั้งมงคลและอวมงคลปะปนกัน
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The verse frames worldly life as kriyāpatha—the path of action—where experiences and deeds (including birth, death, conflict, and even violence) are bound up with mixed moral consequences (śubha and aśubha). It highlights how action in saṁsāra tends to generate entangling results rather than pure freedom.
Vasiṣṭha is instructing the listener in a reflective, ethical-philosophical mode typical of the Śānti Parva, classifying various human conditions and behaviors—conflict and violence included—as part of the worldly course of karma, characterized by alternating or mixed outcomes.