Shloka 20
Vasiṣṭha on Saṃsāra, Guṇas, and Misattributed Agency
Mahābhārata 12.292
आहितानिनेहिं धर्मात्मा यः स पुण्यकृदुत्तम: । वेदा हि सर्वे राजेन्द्र स्थितास्त्रिष्वग्निषु प्रभो,राजेन्द्र! जो प्रतिदिन अग्निहोत्र करता है, वही धर्मात्मा है और वही पुण्यकर्म करनेवालोंमें श्रेष्ठ है। प्रभो सम्पूर्ण वेद दक्षिण, आहवनीय तथा गार्हपत्य--इन तीन अग्नियोंमें ही स्थित हैं
āhitāgnir iha dharmātmā yaḥ sa puṇyakṛd uttamaḥ | vedā hi sarve rājendra sthitās triṣv agniṣu prabho ||
ปราศรกล่าวว่า “ข้าแต่มหาราช ผู้ใดสถาปนาไฟศักดิ์สิทธิ์และประกอบอัคนิโหตระเป็นนิตย์ ผู้นั้นแลเป็นผู้ทรงธรรมแท้ และเป็นยอดแห่งผู้กระทำบุญทั้งหลาย เพราะว่า ข้าแต่นรปติผู้เป็นใหญ่เหนือราชา ทั้งปวงแห่งพระเวทประหนึ่งมาสถิตและปรากฏอยู่ในไฟทั้งสาม คือ คารหปัตยะ อาหวนียะ และทักษิณะ”
पराशर उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that steadfast performance of the householder’s Vedic duty—especially maintaining the consecrated fires and offering the daily Agnihotra—constitutes exemplary righteousness and merit; the three sacred fires are revered as the living seat of Vedic authority.
In Śānti Parva’s instruction on dharma, the sage Parāśara addresses a king and praises the āhitāgni householder, asserting that the Vedas are effectively present in the triad of ritual fires, thereby elevating daily sacrificial discipline as a central ethical-religious practice.