Shloka 26
Adhyāya 287 — Janaka’s Inquiry on Śreyas, Abhayadāna, and Asaṅga
Non-attachment
निर्गुणास्त्वेव भूयिष्ठमात्मसम्भाविता नरा: । दोषैरन्यान् गुणवत: क्षिपन्त्यात्मगुणक्षयात्,दूसरोंकी निन्दा करके अपनी श्रेष्ठता सिद्ध करनेका प्रयत्न न करे। साधारण मनुष्योंकी अपेक्षा जो अपनी उत्कृष्टता है, उसे अपने गुणोंद्वारा ही सिद्ध करे (बातोंसे नहीं)। गुणहीन मनुष्य ही अधिकतर अपनी प्रशंसा किया करते हैं। वे अपनेमें गुणोंकी कमी देखकर दूसरे गुणवान् पुरुषोंके गुणोंमें दोष बताकर उनपर आक्षेप किया करते हैं
nirguṇās tveva bhūyiṣṭham ātma-sambhāvitā narāḥ | doṣair anyān guṇavataḥ kṣipanty ātma-guṇa-kṣayāt ||
นารทกล่าวว่า—ผู้ที่ขาดคุณความดีแท้จริง มักเป็นผู้ประกาศความยิ่งใหญ่ของตนมากที่สุด ครั้นเห็นความพร่องแห่งคุณธรรมในตน ก็พยายามฉุดรั้งผู้มีคุณจริงด้วยการชี้โทษติเตียนเขา เพราะฉะนั้น อย่าพยายามตั้งความเหนือกว่าด้วยการนินทาผู้อื่น; ความประเสริฐใดที่มี จงให้ปรากฏด้วยคุณของตนเอง มิใช่ด้วยวาจาอวดอ้าง
नारद उवाच
Educational Q&A
True excellence is shown by one’s own virtues, not by self-praise or by disparaging others. People lacking merit often attack the virtuous to mask their own deficiency.
In the Śānti Parva’s instruction on righteous conduct, Nārada delivers a moral observation about human behavior: the unvirtuous tend toward self-conceit and fault-finding, while dharma calls for restraint and proving worth through conduct.