Shloka 25
Adhyāya 287 — Janaka’s Inquiry on Śreyas, Abhayadāna, and Asaṅga
Non-attachment
आत्मोत्कर्ष न मार्गेत परेषां परिनिन्दया । स्वगुणैरेव मार्गेत विप्रकर्ष पृथग्जनात्,दूसरोंकी निन्दा करके अपनी श्रेष्ठता सिद्ध करनेका प्रयत्न न करे। साधारण मनुष्योंकी अपेक्षा जो अपनी उत्कृष्टता है, उसे अपने गुणोंद्वारा ही सिद्ध करे (बातोंसे नहीं)। गुणहीन मनुष्य ही अधिकतर अपनी प्रशंसा किया करते हैं। वे अपनेमें गुणोंकी कमी देखकर दूसरे गुणवान् पुरुषोंके गुणोंमें दोष बताकर उनपर आक्षेप किया करते हैं
ātmotkarṣaṁ na mārgeta pareṣāṁ parinindayā | svaguṇair eva mārgeta viprakarṣaṁ pṛthagjanāt ||
นารทสอนว่า—อย่าแสวงหาความยิ่งใหญ่ของตนด้วยการดูหมิ่นผู้อื่น หากมีความเป็นเลิศเหนือสามัญชนจริง ก็พึงให้ปรากฏด้วยคุณธรรมและความประพฤติของตนเอง มิใช่ด้วยวาจาโอ้อวดหรือการคอยจับผิด ผู้ไร้คุณมักหมกมุ่นในการสรรเสริญตน; ครั้นเห็นความบกพร่องของตน ก็พยายามลดทอนผู้มีคุณด้วยการชี้ตำหนิในคุณความดีของเขา
नारद उवाच
Educational Q&A
True excellence should be shown through one’s own virtues and conduct; seeking status by criticizing others is unethical and typically reflects inner lack of merit.
In the Śānti Parva’s instruction on righteous conduct, Nārada delivers a moral counsel about how to establish one’s worth: by cultivating and displaying genuine qualities rather than by attacking others.