Shloka 2836
Śreyas-nirdeśa (Discerning the Superior Good): Nārada–Gālava Saṃvāda
सत्यकाम: समो दान्तः सत्येनैवान्तकं॑ जयेत् | अतः मनुष्यको सत्यव्रतका आचरण करना चाहिये। सत्यरूपी व्रतके पालनमें तत्पर रहना चाहिये। वह सत्यकी कामना करे। सबके प्रति समान भाव रखे। जितेन्द्रिय बने और सत्यके द्वारा ही मृत्युपर विजय प्राप्त करे
satyakāmaḥ samo dāntaḥ satyenaivāntakaṃ jayet | ato manuṣyako satyavratakā ācaraṇa karanā cāhiye | satyarūpī vratake pālanameṃ tatpara rahanā cāhiye | vah satyakī kāmanā kare | sabake prati samānabhāva rakhe | jitendriya bane aur satyake dvārā hī mṛtyupar vijaya prāpta kare |
ภีษมะกล่าวว่า “บุคคลพึงเป็นผู้ใฝ่สัจจะ มีใจเสมอภาค และสำรวมตน ด้วยสัจจะเท่านั้นพึงพิชิตอันตกะ (ความตาย) ฉะนั้นมนุษย์พึงประพฤติสัตย์ว्रต คือปฏิญญาแห่งสัจจะ ตั้งมั่นในการรักษาวรตนั้น ปลูกฝังความปรารถนาต่อสัจจะ มีเมตตาเสมอภาคต่อสรรพชน ชนะอินทรีย์ทั้งหลาย และด้วยสัจจะเองย่อมได้ชัยเหนือความตาย”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Truthfulness is presented as a disciplined vow: one should aspire to truth, remain impartial and self-restrained, and rely on truth as the decisive power that overcomes even Death (Antaka).
In Shanti Parva, Bhishma instructs Yudhishthira on dharma after the war. Here he emphasizes satya (truth) as a central ethical practice—linking truthful conduct with inner mastery (jitendriya) and ultimate victory over mortality.