Shloka 24
तृष्णाक्षय-उपदेशः
Instruction on the Cessation of Craving
नाक्षै्दीव्येन्नाददीतान्यवित्तं न वायोनीयस्य शत प्रगृह्नात् | क्रुद्धो न चैव प्रहरेत धीमां- स्तथास्य तत्पाणिपादं सुगुप्तम्,बुद्धिमान् पुरुष जूआ न खेले, दूसरोंका धन न ले, नीच पुरुषका बनाया हुआ अन्न न ग्रहण करे और क्रोधमें आकर किसीको मार न बैठे--ऐसा करनेसे उसके हाथ-पैर सुरक्षित रहते हैं
nākṣair dīvyen nādadītāny avittaṁ na vāyonyasya śataṁ pragṛhṇāt | kruddho na caiva praharet dhīmāṁs tathāsya tat-pāṇipādaṁ suguptham ||
กปิละกล่าวว่า “ผู้มีปัญญาไม่พึงเล่นการพนันด้วยลูกเต๋า ไม่พึงเอาทรัพย์ที่มิได้ให้ ไม่พึงรับแม้ร้อยของกำนัลจากผู้มีความประพฤติทราม และเมื่อโกรธก็ไม่พึงทำร้ายผู้ใด ด้วยความสำรวมเช่นนี้ มือและเท้าของเขาย่อมได้รับการคุ้มครองอย่างดี—ห่างไกลจากกรรมชั่วและผลของมัน”
कपिल उवाच
Educational Q&A
Kapila teaches restraint in four key areas: avoid gambling, avoid taking what is not rightfully given, avoid accepting tainted gifts from immoral people, and avoid violence driven by anger. Such discipline protects one’s ‘hands and feet’—the instruments of action—from wrongdoing and its karmic fallout.
In the didactic setting of the Śānti Parva, Kapila is delivering ethical instruction. This verse lists practical prohibitions that define a wise person’s conduct, emphasizing how moral vigilance in everyday actions preserves one’s integrity.