Shloka 49
कपिलगोसंवादे गृहस्थ-त्यागधर्मयोः प्रमाण्यविचारः
Kapila–Cow Dialogue: Authority of Householder and Renunciant Dharmas
आपने सागरके तटपर सजल प्रदेशमें रहकर बड़ी भारी तपस्या की है, परंतु पहले कभी किसी तरह आपको यह बोध नहीं हुआ था कि मैं बड़ा धर्मवान् हूँ ।। ततः सिद्धस्य तपसा तव विप्र शकुन्तका: । क्षिप्रं शिरस्पजायन्त ते च सम्भावितास्त्वया
tataḥ siddhasya tapasā tava vipra śakuntakāḥ | kṣipraṃ śirasprajāyanta te ca sambhāvitās tvayā ||
ต่อมา โอ้พราหมณ์ เมื่อบำเพ็ญตบะของท่านสำเร็จผลแล้ว นกทั้งหลายก็ปรากฏขึ้นอย่างรวดเร็วบนศีรษะของท่าน; และท่านถือเอาเป็นนิมิต จึงเริ่มสำคัญตนว่าเป็นผู้ควรแก่การยกย่อง
तुलाधार उवाच
Educational Q&A
Tulādhāra cautions that signs produced by austerity (tapas) can lead to pride and self-congratulation; genuine dharma is measured by inner virtue—humility, restraint, and right conduct—rather than by extraordinary phenomena.
Tulādhāra addresses a brāhmaṇa ascetic whose tapas has become ‘successful’; birds appear on his head, and he interprets this as proof of his greatness. Tulādhāra uses the incident to challenge that assumption and redirect him toward a deeper understanding of dharma.