Shloka 38
कपिलगोसंवादे गृहस्थ-त्यागधर्मयोः प्रमाण्यविचारः
Kapila–Cow Dialogue: Authority of Householder and Renunciant Dharmas
ततस्तेषु प्रलीनेषु जाजलिरजातविस्मय: । सिद्धो5स्मीति मतिं चक्रे ततस्तं मान आविशत्,उन पक्षियोंके अदृश्य हो जानेपर जाजलिको बड़ा विस्मय हुआ, वे मन-ही मन यह मानने लगे कि मैं सिद्ध हो गया, फिर तो उनके भीतर अहंकार आ गया
tatas teṣu pralīneṣu jājalir ajātavismayaḥ | siddho ’smīti matiṁ cakre tatas taṁ māna āviśat ||
ครั้นเมื่อนกเหล่านั้นอันตรธานหายไปจากสายตา ชาชาลีก็ตกตะลึงพิศวง เขาคิดในใจว่า “เราบรรลุความสำเร็จแล้ว” แล้วความทะนงตนก็แทรกซึมเข้าสู่ตน
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Spiritual attainment is endangered by māna (pride). The moment one concludes “I am perfected,” ego can arise and undo the ethical and inner discipline that produced the achievement.
After certain birds disappear from view, the ascetic Jājali becomes amazed and interprets the event as proof of his own siddhi (perfection). This self-assessment immediately gives rise to pride, setting up a moral lesson about the subtle return of ego.