Shloka 17
कपिलगोसंवादे गृहस्थ-त्यागधर्मयोः प्रमाण्यविचारः
Kapila–Cow Dialogue: Authority of Householder and Renunciant Dharmas
ततः कदाचित् स मुनिर्वर्षास्वाकाशमास्थित: । अन्तरिक्षाज्जलं मूर्ध्ना प्रत्यगृह्नान्मुहुर्मुहु:,तदनन्तर किसी समय वर्षा-ऋतु आनेपर वे मुनि खुले आकाशके नीचे खड़े हो गये और आकाशसे जो जलकी मूसलाधार वृष्टि होती थी, उसके आघातको बारंबार अपने मस्तकपर ही सहने लगे
tataḥ kadācit sa munir varṣāsv ākāśam āsthitaḥ | antarīkṣāj jalaṁ mūrdhnā pratyagṛhṇān muhur muhuḥ ||
ภีษมะกล่าวว่า—ครั้นกาลหนึ่งเมื่อฤดูฝนมาถึง ดาบสนั้นยืนอยู่ใต้ฟ้าโล่ง แล้วครั้งแล้วครั้งเล่าเขารับแรงกระหน่ำของสายน้ำที่ตกจากเวหาด้วยศีรษะของตนเอง อดทนต่อการกระแทกของห่าฝนเป็นตบะโดยเจตนา
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights tapas—voluntary endurance of hardship—as a means of cultivating self-mastery and forbearance. By consciously accepting discomfort (the repeated impact of heavy rain), the ascetic trains steadiness of mind and commitment to dharma.
A sage, during the rainy season, stands under the open sky and repeatedly lets the rain strike his head, deliberately receiving the downpour as part of his ascetic observance.