Shloka 15
Adhyātma-krama: Indriya–Manas–Buddhi–Ātman Hierarchy and Citta-Prasāda (आध्यात्मक्रमः)
सत्ययुग और त्रेतामें वेद, यज्ञ तथा वर्णाश्रम धर्म विशुद्ध रूपमें पालित होते हैं, परंतु द्वापरयुगमें लोगोंकी आयुका हास होनेके कारण ये भी क्षीण होने लगते हैं ।।
satyayuge ca tretāyāṃ ca vedā yajñāś ca varṇāśramadharmaś ca viśuddharūpeṇa pālyante; dvāpare tu janānām āyuṣo hrāsakāraṇād etāny api kṣīyante. dvāpare viplavaṃ yānti vedāḥ kaliyuge tathā; dṛśyante nāpi dṛśyante kaler ante punaḥ kila.
ในสตยยุคและเตรตายุค พระเวท พิธียัญญะ และธรรมแห่งวรรณะ-อาศรมดำรงอยู่โดยบริสุทธิ์ครบถ้วน แต่ในทวาปรยุค เมื่ออายุมนุษย์เสื่อมสั้นลง สิ่งเหล่านี้ก็เริ่มร่วงโรย ครั้นถึงทวาปร—และยิ่งนักในกลียุค—พระเวทตกอยู่ในความปั่นป่วนจนเกือบเลือนหาย และในปลายกลียุคกล่าวกันว่า พระเวทจะปรากฏเพียงเป็นครั้งคราว บางคราวบางแห่งเห็นได้ บางคราวก็ราวกับไม่ปรากฏเลย
व्यास उवाच
Educational Q&A
As human capacity (symbolized by lifespan) declines across the yugas, the practical strength of dharma—Vedic learning, sacrificial responsibility, and disciplined social-spiritual life—also declines; therefore these supports of dharma require deliberate safeguarding, especially in later ages.
Vyāsa is describing the yuga-wise condition of religious and ethical institutions: they are pure and stable in Satya and Tretā, begin to weaken in Dvāpara, and become disrupted and intermittently accessible in Kali, with the Vedas appearing only sporadically toward Kali’s end.