Shloka 10
प्रलय-प्रक्रिया (Pralaya Process) — Guṇa-Withdrawal and Pratisaṃcara
श्रीर्वाच नो धाता न विधाता मां विद्धाति कथंचन । कालस्तु शक्र पर्यागान्मैनं शक्रावमन्यथा:,लक्ष्मीने कहा--इन्द्र! धाता या विधाता किसी प्रकार भी मुझे किसी कार्यमें नियुक्त नहीं कर सकते हैं; किंतु कालका ही आदेश मुझे मानना पड़ता है। वही काल इस समय बलिका परित्याग करनेके लिये मुझे प्रेरित करनेके निमित्त उपस्थित हुआ है। इन्द्र! तुम उस कालकी अवहेलना न करना
śrīr uvāca—no dhātā na vidhātā māṃ viddhāti kathaṃcana | kālas tu śakra paryāgān mainaṃ śakrāvamanyathāḥ ||
ศรี (ลักษมี) กล่าวว่า— “โอ้ อินทรา ทั้งธาตาและวิธาตาไม่อาจแต่งตั้งหรือชี้นำเราได้ไม่ว่ากรณีใด เราจำต้องนอบน้อมต่อบัญชาของกาล (กาลเวลา) เท่านั้น กาลนั้นเองบัดนี้ปรากฏขึ้น กระตุ้นให้เราละทิ้งบลี โอ้ ศักระ อย่าได้หมิ่นแคลนกาลนั้นเลย”
शक्र उवाच
Educational Q&A
Prosperity (Śrī) is not controlled even by cosmic ‘ordainers’ like Dhātā and Vidhātā; it moves according to Kāla (Time). Therefore, one should not be arrogant in success or despair in loss—both are subject to Time’s turning.
Śrī (Lakṣmī) addresses Indra, explaining that she is compelled by Kāla to leave Bali. She warns Indra not to slight Kāla, implying that Indra’s own rise and fall are likewise governed by Time.