Shloka 5
अर्जुनस्य युधिष्ठिरं प्रति क्षात्रधर्मोपदेशः | Arjuna’s Counsel to Yudhiṣṭhira on Kṣatra-Dharma
क्षात्रधर्मो महारौद्र: शस्त्रनित्य इति स्मृतः । वधश्च भरतश्रेष्ठ काले शस्त्रेण संयुगे
kṣātradharmo mahāraudraḥ śastranitya iti smṛtaḥ | vadhaś ca bharataśreṣṭha kāle śastreṇa saṃyuge ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า— “โอ้ผู้ประเสริฐแห่งวงศ์ภารตะ ธรรมของกษัตริย์นักรบนั้นรุนแรงยิ่ง เป็นที่จดจำกันว่าอยู่กับอาวุธเป็นนิตย์ และเมื่อกาลมาถึง ในการปะทะแห่งสงคราม ความตายก็เกิดขึ้นด้วยอาวุธเช่นกัน เพราะฉะนั้น สำหรับผู้ดำรงชีวิตตามธรรมแห่งอาวุธนี้ ความโศกย่อมไม่มีเหตุอันสมควร”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames kṣatriya-dharma as inherently tied to armed conflict: a warrior’s life involves weapons, and death by weapons in battle is a foreseeable, time-bound outcome. Hence, excessive grief over such deaths is presented as misplaced when viewed through the lens of that duty.
Vaiśampāyana addresses a Bharata prince/descendant, explaining the harsh nature of the warrior code. He emphasizes that battle and weapon-death are integral to the kṣatriya’s ordained role, offering a rationale meant to steady the listener’s mind against lamentation.