Shloka 47
Śakra–Namuci-saṃvāda: Śoka-nivāraṇa and Daiva-vicāra
Indra and Namuci on grief, composure, and inevitability
यथोर्णनाभि: परिवर्तमान- स्तन्तुक्षये तिष्ठति पात्यमान: । तथा विमुक्तः प्रजहाति दु:खं विध्वंसते लोष्ट इवाद्रिमृच्छन्
yathorṇanābhiḥ parivartamānaḥ tantukṣaye tiṣṭhati pātyamānaḥ | tathā vimuktaḥ prajahāti duḥkhaṃ vidhvaṃsate loṣṭa ivādrimṛcchan ||
ดุจแมงมุมที่แผ่ใยแล้วเที่ยวเคลื่อนไหวอยู่บนใยนั้น แต่เมื่อเส้นใยสิ้นลงก็หยุดนิ่ง ณ ที่เดียว ฉันใด สัตว์ผู้หลุดพ้นย่อมละทิ้งความโศก ฉันนั้น และดุจก้อนดินที่ถูกขว้างใส่ภูเขาแตกละเอียดเมื่อกระทบ ฉันใด ทุกข์ทั้งปวงของเขาก็พินาศสิ้นฉันนั้น
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bondage is like a self-spun web: the embodied being wanders within the network of actions and their results, but when the supporting ‘threads’ are exhausted and one becomes free, sorrow is abandoned and suffering is crushed completely—like a clod shattered against a mountain.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on peace, dharma, and the path beyond grief. Here he uses two vivid similes—spider and web, clod and mountain—to describe the transition from karmic wandering to liberation and the consequent annihilation of duḥkha.