Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

Adhyāya 214: Tapas Redefined—Perpetual Discipline, Hospitality, and the Ethics of Eating (तपः-निरूपणम्, विघसाशी-अतिथिप्रिय-धर्मः)

मध्ये च हृदयस्यैका शिरा तत्र मनोवहा । शुक्रे संकल्पजं नृणां सर्वगात्रै्विमुड्चति,हृदयके मध्यभागमें एक मनोवहा नामकी नाड़ी है जो पुरुषोंक कामविषयक संकल्पके द्वारा सारे शरीरसे वीर्यको खींचकर बाहर निकाल देती है

madhye ca hṛdayasyaikā śirā tatra manovahā | śukre saṅkalpajaṃ nṛṇāṃ sarvagātrair vimucyati ||

ณกึ่งกลางของหัวใจมีเส้นทาง (นาฑี) เพียงเส้นเดียวชื่อว่า ‘มโนวหา’ ผู้พาจิต เมื่อบุรุษก่อเกิดความตั้งใจอันเกิดจากกามแล้ว นาฑีนั้นย่อมกระทำต่อเชื้อกำเนิด ดึงมันจากทั่วสรรพางค์และทำให้หลั่งออกไป

मध्येin the middle
मध्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमध्य
FormNeuter, Locative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
हृदयस्यof the heart
हृदयस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootहृदय
FormNeuter, Genitive, Singular
एकाone (single)
एका:
Karta
TypeAdjective
Rootएक
FormFeminine, Nominative, Singular
शिराvein/channel (nāḍī)
शिरा:
Karta
TypeNoun
Rootशिरा
FormFeminine, Nominative, Singular
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
मनोवहाmind-carrying
मनोवहा:
Karta
TypeAdjective
Rootमनोवह
FormFeminine, Nominative, Singular
शुक्रेin semen
शुक्रे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशुक्र
FormNeuter, Locative, Singular
संकल्पजम्born of intention/resolve
संकल्पजम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसंकल्पज
FormNeuter, Accusative, Singular
नृणाम्of men
नृणाम्:
TypeNoun
Rootनृ
FormMasculine, Genitive, Plural
सर्वगात्रैःby/through all the limbs
सर्वगात्रैः:
Karana
TypeNoun
Rootसर्वगात्र
FormNeuter, Instrumental, Plural
विमुञ्चतिreleases/lets out
विमुञ्चति:
TypeVerb
Rootमुच्
FormPresent, 3rd, Singular, Parasmaipada

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
H
hṛdaya (heart)
M
manovahā śirā (mind-carrying channel)
Ś
śukra (semen)