Shloka 12
Bṛhaspati’s Counsel on Contentment
Santoṣa), Restraint, and Adroha (Non-injury
प्रजन॑ स्वेषु दारेषु मार्दवं हीरचापलम् । एवं धर्म प्रधानेष्टं मनु: स्वायम्भुवो5ब्रवीत्,किसीसे ट्रोह न करना, सत्य बोलना, (बलिवैश्वदेव कर्मद्वारा) समस्त प्राणियोंको यथायोग्य उनका भाग समर्पित करना, सबके प्रति दयाभाव बनाये रखना, मन और इन्द्रियोंका संयम करना, अपनी ही पत्नीसे संतान उत्पन्न करना तथा मृदुता, लज्जा एवं अचंचलता आदि गुणोंको अपनाना--ये श्रेष्ठ एवं अभीष्ट धर्म हैं--ऐसा स्वायम्भुव मनुका कथन है
prajanaṁ sveṣu dāreṣu mārdavaṁ hrīr acāpalam | evaṁ dharma-pradhāneṣṭaṁ manuḥ svāyambhuvo 'bravīt ||
เทวสถานกล่าวว่า “จงให้กำเนิดบุตรกับภรรยาผู้ชอบธรรมของตนเท่านั้น จงบ่มเพาะความอ่อนโยน ความละอายอันงาม และความมั่นคงไม่หวั่นไหว นี่แลคือหลักธรรมอันเป็นใหญ่และพึงปรารถนายิ่ง—ดังที่มนู สวายัมภูวะประกาศไว้”
देवस्थान उवाच
Educational Q&A
The verse presents key virtues of dharma for a householder: procreation within lawful marriage, gentleness in conduct, modesty/propriety, and steady self-restraint without fickleness—citing Manu Svāyambhuva as authoritative support.
In the Śānti Parva’s instruction on righteous living, Devastāna speaks and reinforces ethical norms by quoting Manu Svāyambhuva, framing these qualities as ‘foremost’ and ‘most desired’ dharma.