Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

मनस्–बुद्धि–गुणविचारः (Manas–Buddhi–Guṇa Inquiry) — Meditation and Nirguṇa Realization

काल: सम्पद्यते तत्र कालस्तत्र न वै प्रभु: । स कालस्य प्रभू राजन्‌ स्वर्गस्यापि तथेश्वर:,राजन! कालकी उत्पत्ति भी वहींसे होती है। उस धामपर कालकी प्रभुता नहीं चलती। वह परमात्मा कालका भी स्वामी और स्वर्गका भी ईश्वर है

kālaḥ sampadyate tatra kālas tatra na vai prabhuḥ | sa kālasya prabhu rājann svargasyāpi tatheśvaraḥ ||

ภีษมะกล่าวว่า: “ข้าแต่พระราชา กาล (เวลา) ก็อุบัติขึ้นจากที่นั่นเอง แต่ในแดนนั้นกาลหาได้มีอำนาจไม่ พระองค์นั้นเป็นเจ้าเหนือกาล และเป็นผู้เป็นใหญ่เหนือสวรรค์ด้วย”

कालःTime (Death)
कालः:
Karta
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Nominative, Singular
सम्पद्यतेarises/comes into being/comes to pass
सम्पद्यते:
TypeVerb
Rootसम् + पद्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
कालःTime
कालः:
Karta
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Nominative, Singular
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
not
:
TypeIndeclinable
Root
वैindeed/assuredly
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
प्रभुःlord/master (is)
प्रभुः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रभु
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe/that (one)
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
कालस्यof Time
कालस्य:
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Genitive, Singular
प्रभुःlord/master
प्रभुः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रभु
FormMasculine, Nominative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
स्वर्गस्यof heaven
स्वर्गस्य:
TypeNoun
Rootस्वर्ग
FormMasculine, Genitive, Singular
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
तथाthus/likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
ईश्वरःlord/ruler
ईश्वरः:
Karta
TypeNoun
Rootईश्वर
FormMasculine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
K
King (Yudhiṣṭhira, implied addressee)
K
Kāla (Time)
S
Svarga (Heaven)
P
Paramātman / Īśvara (Supreme Lord, implied)