Shloka 41
अव्यक्त-मानस-सृष्टिवादः
Doctrine of Creation from the Unmanifest ‘Mānasa’
बुद्धिमन्तं कृतप्रज्ञ शुश्रुषुमनसूयकम् । दान्तं जितेन्द्रियं चापि शोको न स्पृशते नरम्,जो बुद्धिमान, ऊहापोहमें कुशल एवं शिक्षित बुद्धिवाला, अध्यात्मशास्त्रके श्रवणकी इच्छा रखनेवाला, किसीके दोष न देखनेवाला, मनको वशमें रखनेवाला और जितेन्द्रिय है, उस मनुष्यको शोक कभी छू भी नहीं सकता
buddhimantaṁ kṛtaprajñaṁ śuśrūṣum anasūyakam | dāntaṁ jitendriyaṁ cāpi śoko na spṛśate naram ||
ความโศกมิอาจแตะต้องผู้มีปัญญาและมั่นคงในวินิจฉัย ผู้ชำนาญในการไตร่ตรอง ใคร่ฟังคำสอนแห่งอาตมัน ปราศจากการเพ่งโทษ สำรวมตน และชนะอินทรีย์ทั้งหลาย
ब्राह्मण उवाच
Educational Q&A
Grief is overcome not by external change but by inner discipline: cultivated intelligence, steady discernment, willingness to learn spiritual truth, freedom from envy and fault-finding, and mastery over mind and senses. These qualities make one resilient against sorrow.
In Śānti Parva’s instructional setting, a brāhmaṇa speaker describes the traits of an ideal, spiritually trained person and states the result: such a person is not afflicted by śoka (grief). The verse functions as ethical counsel within a broader teaching discourse.