Shloka 31
Śānti-parva 168: Śoka-nivṛtti-buddhi (The Cognition that Reduces Grief) and Piṅgalā’s Nairāśya
किसी-न-किसी कामनासे संयुक्त होकर ही ऋषि-लोग तपस्यामें मन लगाते हैं। फल, मूल और पत्ते चबाकर रहते हैं। वायु पीकर मन और इन्द्रियोंका संयम करते हैं ।।
kasyāṃścid vā kāmanāyāṃ saṃyuktaiva munayo tapaḥ samācaranti; phala-mūla-parṇāni carvitaṃ kṛtvā vartante; vāyum āpīya mana-indriyāṇi saṃyamayanti. vedopavedeṣv apare yuktāḥ svādhyāya-pāragāḥ; śrāddha-yajña-kriyāyāṃ ca tathā dāna-pratigrahe—kāmanayāiva lokāḥ pravartante.
ภีมกล่าวว่า “แม้เหล่าฤๅษีก็ยังบำเพ็ญตบะโดยประกอบด้วยความปรารถนาบางประการ เขาดำรงชีพด้วยการเคี้ยวผลไม้ รากไม้ และใบไม้ และด้วยการ ‘ดื่มลม’ จึงข่มใจและอินทรีย์ให้สงบได้ อีกพวกหนึ่งก็อุทิศตนแก่พระเวทและอุปเวท จนชำนาญในสวาธยายะ; และผู้คนยังกระทำศราทธะ พิธียัญ การให้ทาน ตลอดจนการรับของกำนัล—ล้วนมีความปรารถนาเป็นแรงขับ”
भीमयेन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that desire (kāmanā) often underlies even seemingly spiritual acts—ascetic austerity, Vedic study, ritual, charity, and accepting gifts. It invites ethical scrutiny of intention: outwardly dharmic actions may still be driven by expectation of gain or merit.
Bhīma is speaking in the Śānti Parva’s reflective discourse, pointing out that people—including sages—undertake disciplines and religious duties with some motivating desire. He lists ascetic practices and orthodox duties to show how pervasive desire is in human action.