Shloka 18
बक-गौतमाख्यानम् / The Baka–Gautama Account
On Gratitude and Friendship Ethics
ताभ्यो विश्वानि भूतानि देवा: पितृगणास्तथा । गन्धर्वाप्सरसश्ैव रक्षांसि विविधानि च,उन्हीं कन््याओंसे समस्त प्राणी, देवता, पितर, गन्धर्व, अप्सरा, नाना प्रकारके राक्षस, पशु, पक्षी, मत्स्य, वानर, बड़े-बड़े नाग, जल और स्थलमें विचरनेवाले सब प्रकारके पक्षिगण, उद्भिज्ज, स्वेदज, अण्डज और जरायुज प्राणी उत्पन्न हुए। तात! इस प्रकार सम्पूर्ण स्थावर-जड़म जगत् उत्पन्न हुआ
tābhyo viśvāni bhūtāni devāḥ pitṛgaṇās tathā | gandharvāpsarasaś caiva rakṣāṃsi vividhāni ca ||
ภีษมะกล่าวว่า “จากนางพรหมจารีเหล่านั้น บังเกิดสรรพสัตว์ทั้งปวงในสากลจักรวาล ทั้งเหล่าเทพและหมู่บรรพชน ตลอดจนคนธรรพ์และอัปสรา และยักษ์รากษสานานาประการ”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse presents a unified origin for diverse classes of beings, implying a cosmos governed by intelligible order. Ethically, it supports the Shānti Parva’s broader vision that dharma is grounded in understanding the interconnected structure of life and the world.
Bhīṣma is describing a genealogy of creation: from certain ‘maidens’ (previously introduced in the chapter) arise all beings—gods, ancestors, celestial performers, and various Rākṣasas—continuing a larger account of how the world’s categories of life came to be.