Shloka 3
Adhyāya 164: Gautama as Guest; Kaśyapa’s Satkāra and the Fourfold Arthagati; Journey to Virūpākṣa
भीष्म उवाच त्रयोदशैते5तिबला: शत्रव: प्राणिनां स्मृता: । उपासन्ते महाराज समन्तात् पुरुषानिह
bhīṣma uvāca trayodaśaite 'tibalāḥ śatravaḥ prāṇināṃ smṛtāḥ | upāsante mahārāja samantāt puruṣān iha ||
ภีษมะกล่าวว่า “ข้าแต่มหาราช โทษทั้งสิบสามนี้ถูกจดจำว่าเป็นศัตรูอันทรงพลังยิ่งของสรรพชีวิต ในโลกนี้มันคอยดักซุ่มมนุษย์จากทุกทิศทุกทาง โอบล้อมไว้—พร้อมเสมอที่จะครอบงำและชักพาให้หันจากความดี”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
That a person’s greatest threats are not external foes but powerful inner and behavioral दोष (faults) that besiege one from all sides; recognizing them as ‘enemies’ is the first step toward self-restraint and dharmic living.
In the Shanti Parva instruction, Bhishma addresses King Yudhishthira and affirms that the ‘thirteen’ faults previously mentioned are traditionally regarded as formidable enemies that constantly surround human beings in worldly life.