Previous Verse
Next Verse

Shloka 105

Dasyu-maryādā and Buddhi-guided Rāja-nīti (दस्युमर्यादा तथा बुद्धिप्रधान-राजनीति)

सम्भावयति मातेव दीनमप्युपपद्यते । दहत्यग्निरिवानिष्टान्‌ यमयन्नसतो यम:

sambhāvayati māteva dīnam apy upapadyate | dahaty agnir ivāniṣṭān yamayann asato yamaḥ ||

พระองค์ทรงให้เกียรติดุจมารดา—แม้แก่ผู้ยากไร้—เมื่อสมควร แต่ดุจไฟ พระองค์ทรงเผาผลาญสิ่งอันไม่พึงประสงค์ และดุจยม พระองค์ทรงข่มปราบผู้ประพฤติอธรรมให้อยู่ในวินัย

सम्भावयतिhonors, esteems, treats with regard
सम्भावयति:
TypeVerb
Rootसम्-भावय् (भावयति)
FormPresent (Lat), 3rd, Singular, Parasmaipada
माताmother
माता:
Karta
TypeNoun
Rootमातृ
FormFeminine, Nominative, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
दीनम्the poor/distressed (person)
दीनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदीन
FormMasculine, Accusative, Singular
अपिeven, also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
उपपद्यतेis fitting/appropriate; is possible; is consistent
उपपद्यते:
TypeVerb
Rootउप-√पद् (उपपद्यते)
FormPresent (Lat), 3rd, Singular, Atmanepada
दहतिburns
दहति:
TypeVerb
Root√दह्
FormPresent (Lat), 3rd, Singular, Parasmaipada
अग्निःfire
अग्निः:
Karta
TypeNoun
Rootअग्नि
FormMasculine, Nominative, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
अनिष्टान्undesirable (ones), evil-doers/foes
अनिष्टान्:
Karma
TypeAdjective
Rootअनिष्ट
FormMasculine, Accusative, Plural
यमयन्restraining, controlling
यमयन्:
TypeVerb
Root√यम्
FormŚatṛ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
असतःof the wicked/untrue (person)
असतः:
TypeAdjective
Rootअसत्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
यमःYama; the restrainer (god of death/justice)
यमः:
Karta
TypeNoun
Rootयम
FormMasculine, Nominative, Singular

ब्रह्मदत्त उवाच

ब्रह्मदत्त (Brahmadatta)
यम (Yama)
अग्नि (Agni, fire)
माता (mother, as a simile)