Previous Verse
Next Verse

Shloka 128

आपद्धर्मनिर्णयः — विश्वामित्र-श्वपचसंवादः

Apaddharma Determination: Dialogue of Viśvāmitra and the Śvapaca

कृत्वा हि पूर्व मित्राणि यः पश्चान्नानुतिष्ठति । न स मित्राणि लभते कृच्छास्वापत्सु दुर्मति:,“जो खोटी बुद्धिवाला मनुष्य पहले बहुत-से मित्र बनाकर पीछे उस मित्रभावमें स्थिर नहीं रहता है, वह कष्टदायिनी विपत्तिमें पड़नेपर उन मित्रोंको नहीं पाता है अर्थात्‌ उनसे उसको सहायता नहीं मिलती

kṛtvā hi pūrva mitrāṇi yaḥ paścān nānutiṣṭhati | na sa mitrāṇi labhate kṛcchrāsv āpatsu durmatiḥ ||

ผู้มีปัญญาทรามซึ่งแต่แรกคบมิตรไว้มาก แต่ภายหลังมิได้ยืนหยัดรักษามิตรภาพนั้น ครั้นเมื่อเคราะห์ร้ายอันหนักหนามาถึง ย่อมไม่พบมิตรเหล่านั้นเลย; ในยามทุกข์ยากก็ไร้ผู้เกื้อกูล

कृत्वाhaving made
कृत्वा:
Karma
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वा (अव्ययीभाव/तुमुनादि), कर्तरि, पूर्वकाल (absolutive)
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
पूर्वम्formerly/earlier
पूर्वम्:
TypeIndeclinable
Rootपूर्व
मित्राणिfriends
मित्राणि:
Karma
TypeNoun
Rootमित्र
FormNeuter, Accusative, Plural
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
पश्चात्afterwards/later
पश्चात्:
TypeIndeclinable
Rootपश्चात्
not
:
TypeIndeclinable
Root
अनुतिष्ठतिdoes not follow/maintain (it)
अनुतिष्ठति:
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + अनु
Formलट्, Present, Third, Singular, परस्मैपद
not
:
TypeIndeclinable
Root
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
मित्राणिfriends
मित्राणि:
Karma
TypeNoun
Rootमित्र
FormNeuter, Accusative, Plural
लभतेobtains/finds
लभते:
TypeVerb
Rootलभ् (धातु)
Formलट्, Present, Third, Singular, आत्मनेपद
कृच्छासुin hardships
कृच्छासु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकृच्छा
FormFeminine, Locative, Plural
आपत्सुin calamities
आपत्सु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआपद्
FormFeminine, Locative, Plural
दुर्मतिःthe evil-minded person
दुर्मतिः:
Karta
TypeNoun
Rootदुर्मति
FormMasculine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma