Shloka 15
Gautama–Yama Saṃvāda: Mātṛ-Pitṛ-Ṛṇa (Debt to Parents) and Śubha-Loka Attainment
भवन्त: सुमहाभागास्तस्मात् पृच्छामि संशयम् । आशावान् पुरुषो यः स्यादन्तरिक्षमथापि वा
bhavantaḥ sumahābhāgās tasmāt pṛcchāmi saṁśayam | āśāvān puruṣo yaḥ syād antarīkṣam athāpi vā |
ภีษมะกล่าวว่า “ท่านทั้งหลายเป็นผู้มีบุญวาสนายิ่งและสำเร็จด้วยตบะ ฉะนั้นเราจึงขอถามข้อสงสัยของเรา หากด้านหนึ่งมีบุรุษผู้ดำรงอยู่ด้วยความหวัง และอีกด้านหนึ่งมีท้องฟ้าอันไร้ขอบเขต—”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse frames a moral-philosophical inquiry: true ‘greatness’ is not only cosmic vastness (the sky) but may lie in the human capacity for hope and aspiration, which drives effort, endurance, and ethical striving.
Bhīṣma respectfully addresses revered interlocutors (tapasvins/wise ones) and asks them to settle a doubt by comparing the greatness of a hopeful person with the vast sky, requesting a principled, truthful explanation.