Shloka 47
त्रिवर्गमूलनिश्चयः — Determining the Roots of Dharma, Artha, and Kāma
Mahābhārata, Śānti-parva 123
वेदा: प्रतिष्ठा ज्योतिर्भ्यस्ततो हयशिरा: प्रभु: । ब्रह्मा पितामहस्तस्माज्जागर्ति प्रभुरव्यय:
vedāḥ pratiṣṭhā jyotirbhyaḥ tato hayaśirāḥ prabhuḥ | brahmā pitāmahastasmāj jāgarti prabhuravyayaḥ ||
วสุหโรมากล่าวว่า “จากหมู่จยุติ (แสงทิพย์) ดัณฑะแห่งอำนาจจึงบังเกิด และด้วยดัณฑะนั้นพระเวทจึงตั้งมั่น. จากพระเวทปรากฏพระผู้เป็นเจ้า ‘หัยศิรา/หัยครีวะ’; และจากหัยครีวะจึงมีพรหมา ปิตามหะ ผู้เป็นนายผู้ไม่เสื่อมสูญ. ครั้นได้รับดัณฑะ—วินัยและอำนาจปกครอง—แล้ว พระองค์ย่อมตื่นเฝ้าเพื่อคุ้มครองและจัดระเบียบโลกทั้งหลายเสมอ.”
वसुहरोम उवाच
Educational Q&A
Legitimate authority (daṇḍa) and world-protection must be grounded in sacred knowledge (Vedas) and exercised with disciplined vigilance; power is justified when it serves dharma and safeguards the world-order.
Vasu-haroma outlines a chain of cosmic authority: divine radiance establishes the Vedas; from the Vedas emerges Hayagrīva; from Hayagrīva comes Brahmā, who, empowered by the staff of rule, stays awake to protect and regulate the worlds.