Shloka 52
Daṇḍa-svarūpa-nirūpaṇa
The Nature, Forms, and Function of Daṇḍa
अनीतिजं यस्य विधानजं सुखं हठप्रणीतं विधिवत्प्रदृश्यते । न विद्यते तस्य गतिर्महीपते- न विद्यते राज्यसुखं हानुत्तमम्
anītijaṁ yasya vidhānajaṁ sukhaṁ haṭhapraṇītaṁ vidhivatpradṛśyate | na vidyate tasya gatir mahīpate na vidyate rājyasukhaṁ hy anuttamam ||
ภีษมะกล่าวว่า “ข้าแต่มหาบพิตร ความสุขที่เกิดจากอธรรม ได้มาด้วยกำลังและความดื้อดึง แม้ด้วยอำนาจแห่งชะตากรรมจะดูประหนึ่งได้มาโดยชอบธรรมก็ตาม แต่สำหรับผู้ครองแผ่นดินที่ไม่รู้หน้าที่แห่งราชธรรม ย่อมไม่มีปลายทางอันดี และความรื่นรมย์แห่งราชสมบัติที่ดูสูงสุดนั้นก็ไม่ยั่งยืน”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Happiness gained through injustice and coercion may temporarily look legitimate due to circumstances, but it has no stable foundation in dharma; such a ruler has no auspicious destiny, and his royal enjoyment cannot last.
In the Shanti Parva discourse on raja-dharma, Bhishma instructs Yudhishthira about the moral responsibilities of kingship, warning that power and pleasure obtained by adharma—even if it seems sanctioned by fate—lead to ruin and instability.