Previous Verse

Shloka 66

Nakula’s Counsel on Yajña, Dāna, and Tyāga (नकुलोपदेशः—यज्ञदानत्यागविचारः)

ब्राह्मणा:श्रुतिसम्पन्नास्तानू निबोध नराधिप | यह गृहस्थ-आश्रम सब आश्रमोंसे ऊँचा है। यह बात वेदोंके सिद्धान्तको जाननेवाले श्रुतिसम्पन्न ब्राह्मण कहते हैं। नरेश्वरर आप उनकी सेवामें उपस्थित होकर इस बातको समझिये

brāhmaṇāḥ śrutisampannās tānū nibodha narādhipa | yaḥ gṛhasthāśramaḥ sarvāśramebhya ūrdhvaḥ | etad vedasiddhāntajñāḥ śrutisampannā brāhmaṇā vadanti | nareśvara, teṣāṃ sevāyāṃ upasthitaḥ san etad avagaccha ||

นกุลกล่าวว่า “โอ้พระราชา จงเรียนรู้ข้อนี้จากพราหมณ์ผู้สมบูรณ์ด้วยศรุติและพระเวท อาศรมของคฤหัสถ์ย่อมถือว่าสูงส่งกว่าทุกอาศรม นี่คือถ้อยประกาศของพราหมณ์ผู้รู้พระเวทและข้อสรุปอันตั้งมั่นแห่งพระเวท เพราะฉะนั้น โอ้เจ้าแห่งมนุษย์ จงเข้าไปอยู่ในงานรับใช้ท่านเหล่านั้น แล้วจักเข้าใจความจริงนี้”

ब्राह्मणाःBrahmins
ब्राह्मणाः:
Karta
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Nominative, Plural
श्रुतिसम्पन्नाःendowed with Vedic learning
श्रुतिसम्पन्नाः:
Karta
TypeAdjective
Rootश्रुतिसम्पन्न
FormMasculine, Nominative, Plural
तान्them
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
निबोधunderstand; learn
निबोध:
TypeVerb
Rootनि-बुध्
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
नराधिपO lord of men (king)
नराधिप:
Sambodhana
TypeNoun
Rootनराधिप
FormMasculine, Vocative, Singular

नकुल उवाच

N
Nakula
N
narādhipa (king)
B
brāhmaṇāḥ (Brahmins)
V
Veda (śruti)

Educational Q&A

The verse upholds the gṛhastha-āśrama (householder life) as the highest among the four āśramas, grounding this claim in Vedic authority and urging the king to learn it through respectful service to Veda-versed Brahmins.

Nakula addresses a king and directs him to approach learned Brahmins—those established in śruti and Vedic conclusions—serve them, and thereby understand the doctrine that the householder stage is preeminent.