Shloka 15
Śānti Parva 116: Criteria for Royal Servants and Administrative Competence (भृत्य-गुण-प्रश्नः / राजसेवक-लक्षणम्)
हितैषी कुलज: स्निग्ध: स राज्यफलमश्षुते
hitaiṣī kulajaḥ snigdhaḥ sa rājya-phalam aśnute
ภีษมะกล่าวว่า “พระราชาผู้ใดมีบริพารชำนาญทั้งความรู้และฝีมือปฏิบัติ เป็นผู้มีชาติกำเนิดสูง เปี่ยมความรัก และภักดีต่อประโยชน์ของพระองค์โดยแท้ ผู้นั้นแลย่อมเสวยผลแห่งราชอำนาจอย่างแท้จริง เพราะไม่มีผู้ใดจะปกครองอาณาจักรได้โดยลำพัง; หากไร้ผู้ช่วยเหลือ เป้าหมายใด ๆ ก็ไม่สำเร็จ และแม้สำเร็จก็มิอาจรักษาไว้ให้มั่นคงได้ ดังนั้น ข้าราชบริพารและพันธมิตรที่เหมาะสมจึงเป็นสิ่งจำเป็นต่อการปกครองอันมั่นคง”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A king’s success depends on capable, loyal, and well-intentioned assistants; governance and the protection of gains are impossible in isolation, so selecting trustworthy and skilled attendants is a key duty of rājadharma.
In the Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Bhīṣma advises Yudhiṣṭhira that effective rule requires a strong circle of competent and devoted servants and counselors, without whom neither administration nor security can be sustained.