Shloka 13
Śānti Parva 116: Criteria for Royal Servants and Administrative Competence (भृत्य-गुण-प्रश्नः / राजसेवक-लक्षणम्)
भीष्म उवाच नच प्रशास्तुं राज्यं हि शक्यमेकेन भारत । असहायवता तात नैवार्था: केचिदप्युत
bhīṣma uvāca | na ca praśāstuṃ rājyaṃ hi śakyam ekena bhārata | asahāyavatā tāta naivārthāḥ kecid apy uta ||
ภีษมะกล่าวว่า “โอ้ภารตะ อาณาจักรมิอาจปกครองได้อย่างแท้จริงด้วยคนเพียงผู้เดียว ลูกเอ๋ย เมื่อไร้ผู้ช่วยแล้ว ย่อมไม่มีเป้าหมายใดสำเร็จได้ และแม้ได้สิ่งใดมาก็ยากจะรักษาไว้ให้ยืนนาน เพราะฉะนั้น ข้าราชบริพารและผู้เกื้อหนุนจึงเป็นสิ่งจำเป็น และมีแต่พระราชาผู้มีข้าราชบริพารชำนาญทั้งความรู้และศิลปะปฏิบัติ เป็นผู้หวังดี มีชาติกำเนิดดี และเปี่ยมด้วยความภักดีรักใคร่เท่านั้น ที่จะเสวยผลแห่งราชสมบัติได้”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Effective rule and the pursuit of any goal require capable support. A king must rely on competent, loyal, well-wishing aides; without them, achievements are difficult and their protection is unstable.
In the Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Bhishma counsels Yudhiṣṭhira that sovereignty is not a solitary enterprise: administration, acquisition, and protection all depend on trustworthy and skilled servants and allies.