Shloka 59
Vyāghra–Gomāyu Saṃvāda (व्याघ्रगोमायु संवाद) — Testing Character Beneath Appearances
शेरकी यह बात सुनकर उसकी माता हितकर वचनोंद्वारा उसे समझानेके लिये वहाँ आयी और बोली--'बेटा! इसमें कुछ कपटपूर्ण षड्यन्त्र हुआ मालूम पड़ता है; अतः तुम्हें इसपर विश्वास नहीं करना चाहिये ।। कर्मसंघर्षजैदरषिर्दुष्पेताशुचिभि: शुचि: । नोच्छितं सहते कश्रित् प्रक्रिया वैरकारिका,“काममें लाग-डाँट हो जानेसे जिनके मनमें शुद्धभाव नहीं है, वे लोग निर्दोषपर ही दोषारोपण करते हैं। किसीको अपनेसे ऊँची अवस्थामें देख कर कोई-कोई ईर्ष्यावश सहन नहीं कर पाते। यही वैरभाव उत्पन्न करनेवाली प्रक्रिया है
śerakī etāṃ bātaṃ śrutvā tasyā mātā hitakaraiḥ vacanaiḥ taṃ bodhayituṃ tatra āgatya uvāca— “vatsa! atra kiñcit kapaṭapūrṇaṃ ṣaḍyantraṃ bhāti; ataḥ tvayā asmin viśvāso na kartavyaḥ. karma-saṅgharṣa-jaiḥ doṣaiḥ duṣṭaiḥ aśucibhiḥ śuciḥ (api) nirdoṣaḥ doṣyate. na uccitaṃ sahate kaścit prakriyā vaira-kārikā.”
ภีษมะกล่าวว่า ครั้นได้ยินดังนั้น มารดาของเขาก็มายังที่นั้นเพื่อเตือนสติด้วยถ้อยคำอันเป็นประโยชน์ แล้วกล่าวว่า “ลูกเอ๋ย! ดูเหมือนมีแผนการอันคดโกงแอบแฝงอยู่; เพราะฉะนั้นอย่าได้ไว้วางใจสิ่งนี้เลย. เมื่อผู้คนมัวหมองด้วยโทษที่เกิดจากการแก่งแย่งและการปะทะ ใจย่อมไม่ผ่องใส และมักกล่าวโทษผู้บริสุทธิ์. บางคนทนเห็นผู้อื่นอยู่ในฐานะสูงกว่าไม่ได้ ด้วยความริษยาจึงแปรเป็นความเป็นศัตรู—นี่แหละคือกระบวนการก่อกำเนิดเวร.”
भीष्म उवाच