Shloka 41
Nakula’s Engagement with Citra-sena and Karṇa’s Sons; Śalya Re-stabilizes the Kaurava Host
Devanagari script
माद्रीपुत्रौ तु रभसौ कृतास्त्रौ युद्धदुर्मदौ । अभ्ययातां त्वरायुक्तौ जिगीषन्तौ परंतप,शत्रुओंको संताप देनेवाले नरेश! अस्त्रोंके ज्ञाता, रणदुर्मदर और वेगशाली वीर माद्रीकुमार नकुल-सहदेव विजयकी अभिलाषा लेकर बड़ी उतावलीके साथ राजा शल्यपर चढ़ आये
Transliteration
mādrīputrau tu rabhasau kṛtāstrau yuddha-durmadau | abhyayātāṁ tvarāyuktau jigīṣantau paraṁtapa ||
Translation
สัญชัยกล่าวว่า “ข้าแต่พระราชาผู้เผาผลาญศัตรู! โอรสทั้งสองของมาทรี—นกุลและสหเทวะ—ผู้ห้าวหาญ ว่องไว ชำนาญศัสตราวุธ และเมามันด้วยควันศึก ปรารถนาชัยชนะ จึงพุ่งเข้ามาด้วยความรีบร้อน แล้วเข้าประจัญบานใส่พระเจ้าศัลยะ”
Word by Word
माद्रीपुत्रौthe two sons of Madri (Nakula and Sahadeva)
माद्रीपुत्रौ:
Karta
TypeNoun
Rootमाद्रीपुत्र
FormMasculine, Nominative, Dual
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
रभसौimpetuous, vehement
रभसौ:
Karta
TypeAdjective
Rootरभस
FormMasculine, Nominative, Dual
कृतास्त्रौtrained in weapons; accomplished in arms
कृतास्त्रौ:
Karta
TypeAdjective
Rootकृतास्त्र
FormMasculine, Nominative, Dual
युद्धदुर्मदौfierce/proud in battle; battle-maddened
युद्धदुर्मदौ:
Karta
TypeAdjective
Rootयुद्धदुर्मद
FormMasculine, Nominative, Dual
अभ्ययाताम्they advanced/attacked
अभ्ययाताम्:
TypeVerb
Rootअभि-या
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Dual, Parasmaipada
त्वरायुक्तौendowed with haste; in great hurry
त्वरायुक्तौ:
Karta
TypeAdjective
Rootत्वरायुक्त
FormMasculine, Nominative, Dual
जिगीषन्तौwishing to conquer
जिगीषन्तौ:
Karta
TypeVerb
Rootजि (धातु) + गीषन् (इच्छार्थक)
FormMasculine, Nominative, Dual, शतृ (present active participle), Desiderative (सन्नन्त) sense: wishing to conquer
परंतपO scorcher of foes (epithet)
परंतप:
TypeNoun
Rootपरंतप
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaM
MādrīN
NakulaS
SahadevaK
King ŚalyaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes