Shloka 2
रणभूमिवर्णनम् — Devāsuropama-yuddha and the ‘River’ Metaphor of the Battlefield
राज्ञश्न मतमाज्ञाय समनहात सा चमू: । अयोजयमन् रथांस्तूर्ण पर्यधावंस्तथा परे,राजाका यह अभिप्राय जानकर सारी सेना युद्धके लिये सुसज्जित होने लगी। कुछ लोगोंने तुरंत ही रथ जोत दिये। दूसरे चारों ओर दौड़ने लगे। हाथी सुसज्जित किये जाने लगे। पैदल सैनिक कवच बाँधने लगे तथा अन्य सहस्रों सैनिकोंने रथोंपर आवरण डाल दिये
sañjaya uvāca | rājñaś ca matam ājñāya samanahāt sā camūḥ | ayojayan rathāṁs tūrṇaṁ paryadhāvaṁs tathā pare ||
ครั้นรู้พระราชประสงค์แล้ว กองทัพนั้นก็เริ่มเตรียมพร้อมโดยพลัน บางพวกรีบเทียมรถศึกอย่างรวดเร็ว ส่วนอีกพวกวิ่งวุ่นไปทั่วทุกทิศ เร่งการตระเตรียมเพื่อการรบ
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how swiftly collective action follows a ruler’s declared resolve: once the king’s intention is understood, the machinery of war moves forward almost automatically. Ethically, it points to the weight of leadership decisions and the responsibility borne by those who set events in motion.
Sañjaya reports that, upon grasping the king’s plan, the army begins immediate battle preparations: some harness chariots quickly while others run about organizing and readying the forces.