Shloka 30
Śalya Installed as Commander; Coalition Agreement and Battle Arrays (शल्यसेनापत्यारोहणं व्यूहवर्णनं च)
युद्धयमानस्य तस्याहं चिन्तयानश्व भारत । योद्धारं नाधिगच्छामि तुल्यरूपं जनाधिप,इति सत्य ब्रवीम्येष दुर्योधन न संशय: । “मैं रणभूमिमें कुन्तीके सभी पुत्रों और सामने आये हुए सोमकोंपर भी विजय प्राप्त कर लूँगा। इसमें भी संदेह नहीं कि मैं तुम्हारा सेनापति होऊँगा और ऐसे व्यूहका निर्माण करूँगा, जिसे शत्रु लाँघ नहीं सकेंगे। दुर्योधन! यह मैं तुमसे सच्ची बात कहता हूँ। इसमें कोई संशय नहीं है”
sañjaya uvāca | yudhyamānasya tasyāhaṃ cintayānaś ca bhārata | yoddhāraṃ nādhigacchāmi tulyarūpaṃ janādhipa | iti satyaṃ bravīmyeṣa duryodhana na saṃśayaḥ ||
สัญชัยกล่าวว่า “โอ ภารตะ เมื่อข้าพิจารณาเขาผู้กำลังรบอยู่ โอพระราชา ข้ามิอาจพบนักรบผู้ใดที่มีรูปและเดชานุภาพเสมอเหมือนเขาได้เลย ทุรโยธนะ ข้ากล่าวความจริงแก่ท่าน—ปราศจากข้อสงสัย”
संजय उवाच
Educational Q&A
Even amid war, the epic distinguishes between factual testimony and moral judgment: Sanjaya insists on speaking truthfully about martial superiority, while the broader narrative warns that excellence in battle does not by itself confer righteousness (dharma).
Sanjaya reports to the Kuru court that, as he observes the fighting, he cannot identify any warrior equal to the person under discussion, and he assures Duryodhana that this assessment is true and beyond doubt.